phan 4 - lap ke hoach to chuc noi dung giao duc.doc - Tài liệu tham khảo

một số trò chơi nhằm chuẩn bị nội dung sẽ dạy trẻ ngày hôm sau. Nếu cần, giáo viên có thể
sử dụng thời gian này để giao tiếp cá nhân, giúp trẻ phát triển phù hợp với đặc điểm riêng,
hòa nhập với cả lớp.
7.2. Mẫu kế hoạhc hoạt động vui chơi
Để hoạt động vui chơi phù hợp với chủ để, giáo viên có thể lập kế hoạch theo mẫu sau :
Mục đích – yêu cầu cần nêu : Thông qua tổ chức hoạt động chơi, giáo viên giúp hình thành
và củng cố ở trẻ một số hiểu biết, kĩ năng sống và kĩ năng chơi phù hợp với độ tuổi.
Các thời điểm và các trò
chơi
Không gian Thiết bị và vật liệu
Các thời điểm có thể chơi :
- Đón – trả trẻ : Trẻ chơi
theo ý thích.
- Chơi, hoạt động ở các góc:
Trò chơi đóng vai, xây
dựng, lắp ghép, chơi với
phương tiện công nghệ hiện
đại ( nêu rõ tên các trò chơi,
thời gian).
- Chơi, hoạt động ngoài trời:
Trò chơi vận động, chơi với
các thiết bị - đồ chơi ngoài
trời, chơi với các vật liệu
thiên, trò chơi dân gian ( nêu
rõ tên các trò chơi, thời gian
chơi).
- Các góc chơi trong lớp
( triển khai bao nhiêu góc
chơi ? những góc nào ?).
Ví dụ, chủ đề Gia đình có
các góc : góc chơi đóng vai (
trò chơi Gia đình của bé),
liên kết với các góc chơi
khác nhau như : góc xây
dựng, góc tạo hình .
- Khu vực chơi ngoài sân :
chỗ chơi với các trò chơi cát
– nước, mô hình, chơi dụng
cụ ( vòng, bóng, xe kéo, xe
đạp ba bánh. )
- Thiết bị, đồ chơi ngoài
trời : xích đu, cầu trượt, bập
bênh, thùng, các dạng đu
quay .
- Nguyên vật liệu : vật liệu
thiên nhiên( nước, cát, hoa,
là, sỏi, đá .), những thứ sưu
tầm ( phế liệu, đồ dùng gia
đình. ), những đồ chơi được
đem ra từ trong lớp ( búp bê,
truyện tranh, nhạc cụ .)
- Thiết bị, đồ chơi ngoài
trời : xích đu, cầu trượt, bập
bênh, thùng, các dạng đu
quay .- Phấn.
Ví dụ : Kế hoạch hoạt động chơi – Chủ đề Gia đình – Chủ đề nhánh “ Ngôi nhà của chúng
ta”
Các thời điểm và các trò chơi trong tuần Không gian Thiết bị và
nguyên vật liệu
- Đón – trả trẻ : Trẻ chơi theo ý thích.
- Chơi, hoạt động ở các góc:
+ Góc chơi đóng vai :
Góc chơi Gia đình : “ Gia đình tôi”,
“ Bếp ăn”, Góc chơi “cửa hàng thực phẩm”, “ cửa
hàng gia dụng”.
Góc chơi Bác sĩ : “ Bác sĩ nha khoa”
+ Góc tạo hình : nặn đồ dùng gia đình ( nồi,chảo,
bát, bàn, ghế,. )
+ Góc xây dựng, lắp ghép : xây dựng căn hộ
chung cư, ghép nhà cao tầng.
+ Góc Khám phá khoa học : chơi với phầnmềm vi
tính Edmark : trò chơi học tập : Gia đình ngăn
Bố trí khỏang
không gian cho
các góc chơi khác
nhau.
Ví dụ : Khu vực
chơi đóng vai :
Góc trong phòng
để làm “ngôi nhà”
hay “căn phòng”.
Bố trí không gian
phù hợp cho góc
chơi nấu ăn, bán
hàng, góc chơi
- Chuẩn bị các
khối, hộp to nhỏ
khác nhau ( có
thể làm tủ,
giá,bàn, ghế, .)
- Giường, chăn,
gối.
- Búp bê các loại
và đồ chơi nấu
ăn.
- Các loại thực
phẩm, hoa quả.
- Điện thoại, đồ
Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
nắp, Người đầu bếp giỏi.
- Góc âm nhạc : Hát mừng mẹ.
- Chơi, hoạt động ngòai trời :
+ Trò chơi vận động : Dê mẹ tìm dê con, Giúp mẹ
việc nhà, về đúng nhà.
+ Chơi với các vật liệu thiên nhiên : gấp bàn ghế,
xếp dán ngôi nhà của bé bằng lá.
+ Trò chơi dân gian : Dệt vải, Trồng đậu, trồng
cà.
bác sĩ nha khoa. dùng gia đình.
- đồ dùng, dụng
cụ, đồ chơi bác
sĩ.
II – TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC
Hoạt động học là một trong ba hoạt động cơ bản trong trường, lớp mẫu giáo. Hoạt động học
được giáo viên tổ chức, hướng dẫn để thực hiện nội dung giáo dục trong chương trình giáo
dục mầm non phù hợp chủ để nhằm phát triển toàn diện trẻ trên các mặt : Nhận thức, thể
chất, ngôn ngữ, tình cảm – xã hội và thẩm mĩ.
Dựa vào đặc điểm nhận thức và hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo ( hoạt động chơi), việc
học của trẻ ở lứa tuổi này được tổ chức với những hình thức :
- Học tự nhiên qua chơi, qua thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.
- Học có chủ định dưới sự định hướng và hướng dẫn trực tiếp của giáo viên.
1. Học tự nhiên qua chơi, qua thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.
- Với hình thức này, việc học của trẻ được thực hiện một cách ngẩu nhiên. Trẻ tự tiếp thu
kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm sống một cách tự nhiên thông qua việc trẻ tham gia vào
chơi, hoạt động ở các khu vực hoạt động, tham gia vào các trò chơi khác nhau ở ngoài trời,
dạo choi, tham gia, tiếp xúc với môi trường tự nhiên, môi trường con người, tham gia vào
các lễ hội gần gũi trong trường mầm non và gia đình, các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.
- Những điều trẻ tiếp thu được ở hình thức này còn rời rạc, chưa có hệ thống và có chỗ
chưa chính xác.
- Giáo viên là người tạo cơ hội, tổ chức môi trường, tạo điều kiện phù hợp và thuận lợi,
khuyến khích trẻ tích cực tham gia vào hoạt động theo ý thích để nhận thức và phát triển.
- Việc hướng dẫn tổ chức cho trẻ học với hình thức trên được thể hiện trong các phần
hướng dẫn : hướng dẫn tổ chức hoạt động vui chơi, tổ chức môi trường hoạt động học ở các
góc, tổ chức ngày hội, ngày lễ, hoạt động lao động, hướng dẫn tổ chức hoạt động ăn, ngủ,
vệ sinh .của trẻ theo độ tuổi.
2. Học có chủ định dưới sự định hướng và hướng dẫn trực tiếp của giáo viên.
Với hình thức hoạt động này, tiếp thu nội dung, kiến thức, kĩ năng, những hiểu biết dưới sự
hướng dẫn và dạy trực tiếp của giáo viên. Nội dung học được cung cấp đến trẻ một cách có
mục đích, có hệ thống và được tổ chức theo hướng tích hợp với trình tự đã được dự kiến
trong kế hoạch giáo dục , phù hợp với các lĩnh vực nội dung giáo dục, phương pháp dạy
học đã quy định trong chương trình. Mục đích tổ chức hoạt động nhằm :
- Cung cấp đến trẻ những nội dung mang tính toàn diện và những kiến thức, kĩ năng mới.
- Giúp trẻ củng cố, hệ thống hóa, chính xác hóa những kiến thức, kĩ năng mà trẻ đã biết, đã
tiếp thu ngẫu nhiên trong quá trình chơi, trong khi tham gia vào các hoạt động khác trong
ngày.
Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
- Chuẩn bị cho trẻ những yếu tố cần thiết để tham gia vào hoạt động học tập giai đoạn sau
này.
Trong chương trình giáo dục mầm non, hoạt động học quy định trong thời gian biểu lớp
mẫu giáo Nhỡ là hình thức trẻ học có chủ định : Giáo viên là người đặt nhiệm vụ nhận thức
cho trẻ thông qua tình huống chơi, trực tiếp hướng dẫn và tổ chức hoạt động học
“ học qua chơi” của trẻ theo quy trình và phương pháp phù hợp với độ tuổi. Trẻ là chủ thể
tích cực, chủ động tham gia vào hoạt động để giải quyết nhiệm vụ nhận thức đặt ra.
1.1. Hướng dẫn chung
Trong chương trình giáo dục mầm non : Hoạt động học quy định trong chế độ sinh hoạt
hằng ngày của lớp mẫu giáo Nhỡ là hình thức hoạt động học có chủ định : Giáo viên là
người trực tiếp hướng dẫn và tổ chức hoạt động học, đặt nhiệm vụ nhận thức cho trẻ
thông qua tình huống chơi, tổ chức cho trẻ giải quyết nhiệm vụ theo quy trình và
phương pháp phù hợp với độ tuổi. Trẻ là chủ thể, chủ động tham gia tích cực vào hoạt
động để giải quyết nhiệm vụ nhận thức dưới hình thưc chơi.
Nội dung học không cung cấop đến trẻ một cách đơn lẻ theo từng “ môn” học riêng.
Nội dung học được tổ chức theo hướng tích hợp thông qua các lĩnh vực nội dung hoạt
động cụ thể như hoạt động : phát triển vận động; khám phá khoa học tự nhiên – xã hội,
làm quen với toán; nghe kể chuyện/ đọc thơ/ kể chuyện sáng tạo/ làm quen với đọc,
viết; hoạt động tạo hình ( vẽ/ nặn, xé/ dán,chắp ghép, xếp hình); hoạt động âm nhạc
thuộc các lĩnh vực giáo dục : phát triển vận động; phát triển ngôn ngữ; phát triển nhận
thức; phát triển tình cảm- xã hội và phát triển thẩm mĩ.
Nội dung học thường gắn với chủ đề hoặc gắn với sự kiện nào đó gần gũi với trẻ.
Ở lứa tuổi mẫu giáo Nhỡ, trên cơ sở mạng hoạt động và hệ thống các khái niệm liên
quan đến chủ đề, giáo viên có thể lên lịch hoạt động học trong thời gian biểu ( hoạt
động học có chủ định) hằng ngày các lĩnh vực hoạt động cụ thể trên. Nội dung của hoạt
động học được tổ chức thực hiện theo hướng tích hợp với sự lồng ghép, đan cài nội
dung hoạt động học trọng tâm với nội dung của các lĩnh vực hoạt động khác phủ hợp,
tạo điều kiện cho trẻ khám phá chủ đề với nhiều cách khác nhau. Nhờ đó, trẻ lĩnh hội
những hiểu biết, kĩ năng và kinh nghiệm sống liên quan đến chủ đề trong một chỉnh thể
và đồng bộ trên các mặt : Thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm – xã hội và thẫm mĩ.
Ví dụ : để khám phá chủ đề nhánh “ các bộ phận cơ thể của tôi”( chủ đề bản thân), cô
có thể sắp xếp các hoạt động học ( học có chủ định) trong thời gian biểu hằng ngày theo
hướng tích hợp phù hợp với các lĩnh vực hoạt động cụ thể, tạo điều kiện cho trẻ năm
bắt những khái niệm, kĩ năng liên quan đến chủ đề :
+ Thảo luận và đàm thoại về các bộ phận cơ thể, phân biệt tác dung của các bộ phận cơ
thể trong đời sống sinh hoạt hằng ngày của bản thân; phân biết một số chức năng của
các giác quan qua trải nghiệm. Nếu một bộ phận nào đó của cơ thể chúng ta bị khiếm
khuyết thì chúng ta sẽ cảm thấy thế nào? Sự cần thiết giữ gìn vệ sinh cơ thể và sức
khỏe.
+ Nghe kể chuyện” cái mồm”hoặc “ cậu bé mũi dài” ( sử dụng các từ phù hợp và kể lại
chuyện, phân biệt tác dụng chức năng của một số bộ phận cơ thể ( giác quan .
+ Tạo hình : Nặn hình người, năn búp bê hoặc làm con rối hình người , hoặc xé dán “
Bé tập thể dục”.
Làm quen với Tóan : Phân biệt tay phải, tay trái của bản thân và của các bạn khác; so
sánh chiều cao của mình, của bạn và nhận biết một số đặc điểm riêng của bản thân.
Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
+ Phát triển vận động ( luyện tập phát triển cơ thể tay, chân, mắt) : “ Bò theo đường
thẳng”, “ chạy nhanh đổi hướng theo vật cản “.
- Khi tổ chức thực hiện hoạt động học có chủ định ở lớp mẫu giáo Nhỡ , cô giáo có thể
tiến hành với 1 nội dung trọng tâm và tích hợp với 1 hoặc 2 nội dung của lĩnh vực hoạt
động khác có tính chất củng cố, bổ trợ, phù hợp với nội dung trọng tâm, nhằm tác động
đến trẻ một cách tòan diện trên các mặt : thể chất, trí tuệ, tình cảm – xã hội và thẩm mĩ.
Mức độ nội dung của hoạt động có độ khó vừa đủ, phù hợp với độ tuổi.
- Những nội dung tích hợp, có tính chất bổ trợ cho nội dung trọng tâm thường là những
kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm mà trẻ đã có, đã biết. Những nội dung này cần được
tiếp tục củng cố luyện tập và hổ trợ cho việc nắm bắt nội dung trọng tâm một cách
thuận lợi dưới hình thưc hoạt động khác.
- Khi tiến hành hoạt động học có chủ định, tùy theo từng trường hợp cụ thể, một số nội
dung trong cùng một lĩnh vực giáo dục có thể tích hợp với nhau. Ví dụ : Trong lĩnh vực
phát triển nhận thức, nội dung của hoạt động khám phá về tự nhiên có thể tích hợp với
một số nội dung làm quen với toán hoặc tìm hiểu về mặt xã hội.
- Hay nội dung của hoạt động trọng tâm của lĩnh vực hoạt động này có thể tích hợp với
nội dung của lĩnh vực hoạt động khác có liên quan, bổ trợ làm sâu sắc thêm trọng tâm.
Ví dụ : Những nội dung của lĩnh vực hoạt động phát triển nhận thức có thể tích hợp phù
hợp với một số nội dung của hoạt động phát triển ngôn ngữ, hoạt động tạo hình, hoạt
động âm nhạc v.v .tạo điều kiện cho trẻ tiếp thu nội dung bằng nhiều cách khác nhau.
- Với lớp mẫu giáo Nhỡ, không nên tích hợp qua nhiều lĩnh vực nội dung hoặc đưa quá
nhiều kiến thức mới vào cùng một lúc. Ngược lại, không nên chỉ tổ chức quá thiên về
ôn luyện những kiến thức, kĩ năng cũ làm cho hoạt động lặp đi lặp lại nhiều lần, đơn
điệu, gây nhàm chán và làm trẻ mệt mỏi.
Trong quá trình tổ chức hoạt động học có chủ định của trẻ cô cần chú ý sử dụng các
phương pháp dạy học tích cực trên cơ sở :
- Tạo cơ hội cho trẻ phát huy tính tích cực hoạt động để nhận thức : nên chú ý tổ chức
cho trẻ trải nghiệm, sử dụng các giác quan, phán đoán trao đổi và nêu ý kiến riêng .
- Hệ thống các câu hỏi đưa ra cần mang tính gợi mở nhằm kích thích trẻ suy nghĩ và
bày tỏ ý tưởng của mình. Cô nên lưu ý đến những trẻ cần sự quan tâm đặc biệt để đưa
ra câu hỏi phù hợp với khả năng của trẻ.
- Tạo nhiều cơ hội hơn cho trẻ được làm việc, hoạt động theo nhóm nhỏ và thực hành
cá nhân. Không nên làm thay, nói thay trẻ mà hướng dẫn, gợi mở, khuyến khích tất cả
trẻ cùng được nói, bày tỏ ý kiến cá nhân và tham gia hoạt động tích cực để giải quyết
nhiệm vụ.
- Sau mỗi hoạt động cô cần ghi chép, đánh giá tổng thể việc học của trẻ, trên cơ sở đó
rút kinh nghiệm và lên kế hoạch điều chỉnh nội dung, phương pháp tích hợp cho hoạt
động tiếp theo.
- Trong trường hợp thời gian hoạt động đã kết thúc mà vẫn có trẻ chưa hoàn thành
nhiệm vụ, hoặc trẻ vẫn còn hứng thú, cô giáo có thể gợi ý để trẻ tiếp tục hoàn thiện nốt
công việc đó vào thời điểm chơi và hoạt động tiếp theo nếu trẻ thích.
1.2. Một số gợi ý và tiến hành hoạt động
Tên hoạt động
Mục đích, yêu cầu : Nêu yêu cầu mà trẻ cần nắm được qua hoạt động này.
Chuẩn bị : Đồ dùng, đồ chơi, không gian, chỗ ngồi, .
Các bước tiến hành
Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
- Tạo “động cơ” học qua tình huống chơi phù hợp, gây sự chú ý, hứng thú của trẻ vào
quá trình hoạt động một cách tự nhiên.
- Sử dụng và phối hợp các phương pháp dạy phù hợp với đặc trưng của lĩnh vực và khả
năng của trẻ, trẻ tham gia giải quyết nhiệm vụ nhận thức theo quy trình phù hợp với đặc
trưng của hoạt động và khả năng của trẻ.
+ Đặc nhiệm vụ nhận thức của trẻ thông qua tình huống chơi ( giải quyết nhiệm vụ
chơi), dưới hình thức nêu vấn đề gắn với tình huống chơi.
+ Thông qua trải nghiệm bằng các giác quan, quan sát đối tượng, hành động mẫu và kết
hợp với lời giải thích, hệ thống câu hỏi, đàm thoại để gợi trẻ suy nghĩ, nêu ra các cách
thức thực hiện và thực hành giải quyết nhiệm vụ đặt ra.
- Cho trẻ tham gia vào trò chơi để luyện tập, củng cố hoặc tham gia vào hình thức hoạt
động có nội dung bổ trợ phù hợp với nội dung trọng tâm, hoặc áp dụng những hiểu biết
vào tình huống mới.
- Đánh giá và kết thúc : thông qua mục đích của hoạt động, cô gợi ý, khuyến khích trẻ
tự nhận xét và hướng trẻ quan tâm đến kết quả của mình và của bạn trong quá trình hoạt
động. Kết thúc và chuyển sang hoạt động khác, có thể cho trẻ cùng nhau hát 1 bài hát
phù hợp hoặc chơi một trò chơi nhẹ nhàng, vui vẻ.
Ví dụ gợi ý về tổ chức hoạt động học có chủ định
Chủ đề Bản thân – chủ đề nhánh “các bộ phận cơ thể và các giác quan”
Hoạt động trọng tâm là hoạt động Âm nhạc với bài hát Cái mũi.
Nội dung tích hợp : nhận biết tác dụng của cái mũi và củng cố kĩ năng dán.
Tên hoạt động : Chúng ta cùng hát bài hát “ Cái mũi”
Mục đích – Yêu cầu : Trẻ hát một cách thích thú, hào hứng và thể hiện cảm xúc vui vẻ,
hồn nhiên theo nhịp điệu, lời ca của bài hát Cái mũi, biết mũi dùng để ngửi, để phân
biệt các mùi khác nhau và cách giữ gìn vệ sinh mũi.
Chuẩn bị :
- Tranh, ảnh về các loại hoa, quả .có mùi thơm để cho trẻ dán hình ảnh biểu thị chức
năng của mũi; lọ nước hoa hoặc hộp dầu, có thể một vài bông hoa thật có mùi thơm
khác nhau .
- Giấy màu xanh, đỏ, vàng . cắt hình tượng trưng cho cái mũi ( đủ mỗi cháu một cái); 3
tờ giấy to với 3 hình vẽ tượng trưng cho cái mũi; hồ dán,dụng cụ âm nhạc, .
Tiến hành hoạt động và phương pháp
- Gây hứng thú và động cơ học : Cho trẻ đứng vòng tròn hoặc đứng xung quanh cô và
cùng trải nghiệm, ngửi và cảm nhận lần lượt 2 mùi khác nhau( hoa thơm, dầu con Hổ).
Trẻ nhắm mắt và trẻ trẻ ngửi mùi của hộp dầu và nói xem trẻ đã ngửi thấy mùi gì, sau
đó cô cho trẻ ngửi tiếp mùi nước hoa hoặc ngửi mùi của bông hoa nào đó. Cô nêu câu
hỏi để trẻ nhận xét về những mùi mà trẻ cùng các bạn vừa cảm nhận được. Nêu câu hỏi
để trẻ nói lên nhờ bộ phận nào của cơ thể giúp trẻ nhận biết được các mùi khác
nhau( nhờ có cái mũi).
- Cô tặng cho mỗi trẻ một hình có màu sắc khác nhau( tượng trưng cho cái mũi). Cho
trẻ tự dán hình đó vào cái mũi của mình.
- Cô có thể hát hoặc cho trẻ nghe băng bài hát “cái mũi”. Cho một số trẻ đoán xem đó là
bài hát nào.
- Hướng dẫn tập hát trọng tâm bài hát ( 15-20 phút ): Cho trẻ nghe bài hát Cái mũi hoặc
nghe nhạc của bài hát đó. Cô hát mẫu bài hát “cái mũi” và làm động tác minh họa theo
Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
lời bài hát một cách vui vẻ và sinh động, kích thích trẻ chăm chú, hào hứng nghe lời và
giai điệu bài hát. Cô giới thiệu với trẻ ngắn gọn: tên bài hát, tên nhạc sĩ ( người sáng
tác) và nội dung, tình cảm, giai điệu của bài hát. Cho trẻ cùng hát theo cô toàn bộ bài
hát và thể hiện cảm xúc qua giai điệu vui tươi của bài hát. Nếu đoạn nào trẻ nói chưa
đúng, chưa rõ lời, cô và trẻ cùng tập lại. Trẻ tập hát 2-3 lầnvới các hình thức khác nhau
và cùng làm động tác minh họa theo bài hát, nhún nhảy, lắc lư theo nhịp bài hát, để thể
hiện cảm xúc vui vẻ phù hợp với giai điệu của bài hát.
- Trò chơi Tai ai tinh( yêu cầu nhận ra giọng hát của bạn ): Cho một trẻ hát 1 đoạn của
bài hát “Cái mũi”, một trẻ khác đội mũ chóp che mắt hoặc quay mặt về phía ngược lại.
Yêu cầu trẻ đội mũ nhận ra bạn vừa hát là ai, đó là bạn trai hay bạn gái, bạn có đặc
điểm gì về trang phục, hình dáng,. Những lần sau, cô đưa ra yêu cầu khó hơn, có thể
2,3 bạn cùng hát hoặc hát tiếp nối theo nhau. Yêu cầu phải đoán được có mấy người hát
và đó là những bạn nào. Nếu trẻ đoán sai, phải tự hát lại toàn bộ bài hát.
Nhận xét và đánh giá : Cô cho trẻ vừa nghe lại bài hát qua băng, đàn hoặc cùng nhau
hát và chia theo 3 nhóm. Mỗi nhóm trẻ có thể lựa chọn tranh ảnh thích hợp để dán biểu
thị chức năng của mũi vào bức tranh của nhóm mình (mùi thơm của các loại hoa, quả;
mùi thơm của các loại món ăn khác nhau).
Cô giúp trẻ treo tranh của nhóm ở vị trí thích hợp và khuyến khích trẻ xem tranh của
nhóm mình và của nhóm bạn. Cô cùng trẻ hát lại bài hát “Cái mũi” và gợi mở để trẻ nêu
lên những cảm xúc của mình khi hát bài hát bài Cái mũi.
III – HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG LAO ĐỘNG
1. Hướng dẫn chung
- Đối với trẻ mẫu giáo Nhỡ, ngoài việc củng cố các kĩ năng lao động tự phục vụ, thông
qua lao động trực nhật bước đầu hình thành một số kĩ năng và phẩm chất nhân cách:
tính tiết kiệm, hứng thú lao động, ý thức sẳn sàng tham gia lao động; kĩ năng tổ chức
công việc của mình và công việc chung ; mối quan hệ tốt đẹp với các bạn trong quá
trình lao động.
- Các hình thức lao động có thể được tổ chức lồng ghép tự nhiên trong thời gian thực
hiện các chủ đề khác nhau ( chủ đề Bản thân, chủ đề Gia đình, chủ đề Trường lớp mầm
non, Thế giới thực vật, Thế giới động vật, .) : Được tiến hành vào các thời điểm thích
hợp; buổi sáng trong giờ đón trẻ; khi giáo viên cùng trẻ trò chuyện về hoạt động trong
ngày; hoạt động học có chủ định; hoạt động góc; hoạt động ngoài trời; trước và sau bữa
ăn; hoạt động chiều.
- Trong khi lập kế hoạch của chủ đề, kế hoạch tuần, giáo viên có thể đưa vào các hình
thức lao động phù hợp. Ví dụ : Đối với trẻ mẫu giáo Nhỡ, các chủ đề Bản thân, Gia
đình, Trường mầm non, giáo viên cần phải chú trọng tổ chức hình thức lao động trực
nhật, lao động tập thể nhằm hình thành ở trẻ một số kĩ năng tổ chức công việc của mình
và công việc chung, tinh thần trách nhiệm trong công việc, .
- Khi thực hiện đánh giá sau chủ đề, giáo viên phải có phần nhận xét về các hoạt động
lao động đã được tổ chức : những gì đã thực hiện được , những gì còn tồn tại, những gì
cần rút kinh nghiệm , hướng giải quyết như thế nào .Giáo viên cũng có thể ghi nhận xét
cuối ngày nếu thấy cần, tuy nhiên cần ghi thật cụ thể, ngắn gọn và thiết thực.
- Để củng cố kĩ năng và hình thành thói quen lao động ở trẻ mẫu giáo Nhỡ, hằng ngày/
tuần cô chú ý phân công trực nhật ( trực nhật bữa trưa, trực nhật hoạt động góc, giờ
ngủ, trực nhật góc thiên nhiên. ). Bảng phân công trực nhật cần phải trang trí đẹp, có
Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
gắn kí hiệu của từng trẻ, treo ở nơi trẻ dễ nhìn thấy, bảng trực nhật của từng ngày treo
trước lúc đó đón trẻ.
- Khi hướng dẫn hoạt động lao động ở lớp mẫu giáo Nhỡ, cô giáo cần lưu ý :
+ Thu hút trẻ vào hoạt động bằng các hình thức khác nhau ( trò chơi, xem tranh,..)
+ Ở lớp mẫu giáo Nhỡ, đối với những thao tác quen thuộc, cô cần quan sát và nếu cần
thì cô gợi ý nhưng phải để trẻ tự làm . Đối với những thao tác mới, cô giáo cùng làm
với trẻ đồng thời giải thích cặn kẽ cho trẻ hiểu, sau đó để trẻ tự làm có sự kiểm tra,
giám sát của cô giáo. Cô cần tạo điều kiện cho trẻ tự giác tham gia vào chuẩn bị
phương, đồ dùng, học liệu phục vụ cho hoạt động, tăng cường tính tự lực cho trẻ.
+ Trẻ mẫu giáo Nhỡ chưa thể phối hợp nhịp độ hoạt động của mình với hoạt động của
các bạn khác, vì thế cô giáo không nên yêu cầu mọi trẻ làm xong cùng một lúc, cũng
không nên nhấn mạnh trẻ này làm việc nhiều hay ít hơn trẻ khác mà khi phân công, cần
chú ý để phân công hợp lí, phù hợp với từng trẻ và nên gợi ý trẻ làm xong giúp đỡ trẻ
chưa làm xong.
+ Cô giáo cần phải chú ý ngăn ngừa một số biểu hiện không tốt ở trẻ, ví dụ, khi giúp đỡ
các bạn khác, trẻ bắt đầu ra lệnh, chỉ huy, không để cho bạn tự làm. Cô giáo cần gợi ý
cho trẻ cách hướng dẫn bạn cùng làm với mình và tạo điều kiện cho bạn tự làm.
+ Khi kết thúc lao động, cô gợi ý để trẻ nhận xét về kết quả công việc, về cảm nghĩ của
bản thân sau khi hoàn thành nhiệm vụ, chú ý đến sự hợp tác của các bạn trong nhóm,
lớp.
2. Hướng dẫn tổ chức lao động tự phục vụ
- Ở lứa tuổi mẫu giáo Nhỡ, trẻ đã có những kĩ năng tự phục vụ đơn giản. Vì vậy, ngoài
việc củng cố những kĩ năng trước đây, cô cần có yêu cầu cao hơn :
+ Trẻ phải độc lập trong việc rửa tay, rửa mặt, mặc và cởi quần áo, trang phục.
+ Hình thành thói quen lao động tự phục vụ.
+ Hình thành kĩ năng sẳn sàng giúp đỡ nhau ( giúp đỡ bạn và yêu cầu bạn giúp đỡ), hợp
tác cùng nhau.
- Để củng cố kĩ năng tự phục vụ ở trẻ, hằng ngày, cô quan sát, gợi ý cho trẻ thực hiện
đúng các thao tác tự phục vụ, giúp đỡ lẫn nhau. Trong giờ chơi phân vai, cô gợi ý cho
trẻ thực hiện đúng các thao tác tự phục vụ, giúp đỡ lẫn nhau. Trong giờ chơi phân vai,
cô gợi ý cho trẻluyện tập các kĩ năng tự phục vụ : rửa tay, rửa mặt, đi tất cho búp
bê, Cô phối hợp với phụ huynh hằng ngày tạo điều kiện cho trẻ thực hiện lao động tự
phục vụ và giúp đỡ bố mẹ trong công việc nội trợ để luyện tập các kĩ năng lao động ở
nhà.
3. Hướng dẫn tổ chức lao động trực nhật
- Đối với trẻ mẫu giáo Nhỡ, sang 5 tuổi, trẻ có thể thực hiện hình thức trực nhật phức
tạp hơn và trách nhiệm cao hơn mẫu giáo Bé. Do đó, cô giáo hướng dẫn và gợi ý cho trẻ
phân công nhiệm vụ trong nhóm và tự nhận thực hiện nhiệm vụ : trực nhật bữa ăn ( bày
bát đĩa, chia cơm và thức ăn, thu dọn bát đĩa sau bữa ăn, lau chùi bàn ăn, .); trực nhật
chuẩn bị học tập ( chia đồ dùng học tập, thu dọn đồ dùng sau khi chơi xong, làm vệ sinh
); trực nhật tại góc thiên nhiên (tưới cây, bắt sâu, .)
- Lao động trực nhật giúp hình thành ở trẻ tinh thần trách nhiệm, hứng thú lao động và ý
thức sẳn sàng tham gia lao động.
- Cô giáo có nhiệm vụ tạo điều kiện để tất cả trẻ đều được luân phiên nhau trực nhật.
Khi phân công trực nhật, cô giáo chú ý để cho nhóm trực nhật có trẻ khỏe, nhanh nhẹn
Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
làm cùng với trẻ yếu, chậm. Cô cũng cần lưu ý đến nguyện vọng, ý thích, mong muốn
được làm việc cùng nhau của trẻ. Nếu đến ngày mà trẻ trực nhật nghỉ học, cô đề nghị
trẻ khác xung phong trực nhật thay bạn. Diểm danh xong, cô nhắc cả lớp nhìn vào bảng
phân công trực nhật.để trẻ biết bạn nào được trực nhật trong ngày.
Gợi ý hướng dẫn hoạt động : Trực nhật giờ ăn
Mục đích : Trẻ biết trực nhật trong giờ ăn; biết sử dụng một số dụng cụ làm công việc
nội trợ; hứng thú được phục vụ các bạn; biết làm việc cùng nhau.
Thời điểm tiến hành : Trước và trong bữa ăn.
Chuẩn bị : Cô làm bảng phân công trực nhật (chú ý tạo điều kiện để tất cả trẻ đều được
luân phiên nhau trực nhật ).
Tiến hành : Điểm danh xong, cô nhắc cả lớp nhìn vào bảng phân công trực nhật.để trẻ
biết bạn nào được trực nhật trong ngày. Trước giờ ăn, cô nhắc những trẻ trực nhật cất
đồ chơi sớm hơn các bạn để làm nhiệm vụ trực nhật.
- Những ngày đầu năm học, khi trẻ mới đến trường, cô gợi ý, bàn bạc cùng với trẻ để
trẻ kể ra những việc cần làm khi trực nhật. Thời gian sau, trước khi làm, trẻ có thể tự kể
những nhiệm vụ của người trực nhật, giáo viên quan sát, gợi ý nếu cần thiết ( đến cuối 5
tuổi, nhiều trẻ có thể tự giác trực nhật khi đến phiên mình mà không cần phải nhắc nhở)
: xếp bàn ghế chuẩn bị ăn cơm, 2 trẻ khiêng 1 bàn để kê bàn ăn, đặt nhẹ nhàng, xếp theo
quy định; trẻ trực nhật ở từng bàn, chia thìa, bát và bê cơm cho các bạn trong bàn mình;
sau khi các bạn ăn xong, từng trẻ tự dọn bát, thìa của mình để vào nơi quy định, cất ghế
vào đúng chỗ, trẻ trực nhật lau bàn, cất bàn .Cô giáo gợi ý cho các bạn trong lớp cảm
ơn các bạn trực nhật.
- Khi trẻ làm trực nhật, giáo viên để trẻ tự làm, chỉ gợi ý cho trẻ ( khi cần thiết ) giúp
nhau thực hiện nhiệm vụ ( giúp những bạn làm chậm, hướng dẫn bạn cùng làm, .).
Cuối ngày, giáo viên cho trẻ tự nhận xét công việc trực nhật, chú ý đến tính cẩn thận, sự
nhiệt tình, vui vẻ phục vụ của những trẻ trực nhật.
- Hoạt động tiếp theo : Cho trẻ quan sát công việc của người phục vụ bàn ăn ở các quán
ăn qua xem tranh,băng hình, kể chuyện về công việc này diễn ra ở nhà, ở những nơi mà
trẻ biết; vẽ tranh minh họa; chơi các trò chơi,.
4. Hướng dẫn tổ chức lao động tập thể
- Ở cuối tuổi mẫu giáo Nhỡ, cô tổ chức lao động toàn lớp, có thể dưới hình thức tổ chức
các nhóm thực hiện nhiệm vụ chung : Xếp lại giá đồ chơi; xếp lại mũ nón; lau rửa, sắp
xếp bàn ghế; chăm sóc cây, con vật nuôi, .
- Thông qua lao động tập thể, bước đầu trẻ có một số kĩ năng tổ chức công việc của
mình, của nhóm, cùng thực hiện công việc chung : Biết chuẩn bị đồ dùng, dung cụ lao
động cần thiết; phân công công việc trong nhóm hợp lí, biết phối hợp làm việc; biết thu
dọn dụng cụ sau khi làm việc ( lau chùi sạch sẽ, để đúng nơi quy định ); biết nhận xét
về công việc của mình, của bạn.
- Để thực hiện công việc, cô gợi ý cho trẻ tự nhận công việc hay tự phân công nhau
trong nhóm, bầu nhóm trưởng ( nếu cần), gợi ý để trẻ liệt kê những công việc cần làm,
cần những dụng cụ gì và sẽ làm như thế nào.
Gợi ý Hướng dẫn tổ chức lao động tập thể
Thu dọn giá đồ chơi
Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
Mục đích : Trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động chung, củng cố thói quen ngăn nắp,
sạch sẽ, biết phối hợp cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ đến cùng, biết nhận xét về công
việc của các bạn.
Chuẩn bị : Chậu nước, khăn lau, rổ đựng đồ chơi và chỗ làm việc của trẻ.
Tiến hành : Cho trẻ thảo luận, tự nhận nhóm làm việc, bầu nhóm trưởng ( nếu cần ), cô
giáo gợi ý các nhóm phân công công việc của các thành viên trong nhóm ( chia thành
các nhóm, mỗi nhóm 2-3 trẻ, gồm : nhóm rửa các đồ chơi, nhóm lau bàn, ghế búp bê,
nhóm lau các ngăn của giá đồ chơi )
Khi các nhóm triển khai công việc, cô giáo quan sát từng nhóm, gợi ý thực hiện các
thao tác khi cần thiết ( thông qua nhóm trưởng hoặc trực tiếp với từng trẻ ). Nhắc nhở
nhóm trưởng thực hiện vai trò lãnh đạo nhóm của mình. Cô giáo chỉ can thiệp khi cần
thiết hoặc đối với thao tác mới. Cô giáo lưu ý nhắc nhở nhóm nào làm xong trước giúp
đỡ nhóm khác, giúp các bạn khác, .( Rửa đồ chơi : Lấy nước cho vào chậu, cho lần
lượt đồ chơi vào chậu nước, rửa kĩ từng cái một, một trẻ lấy khăn lau khô, một trẻ khác
sắp xếp đồ chơi đã lau vào giá đồ chơi và xếp vào giá đựng .)
Khi kết thúc công việc, cô giáo cần xây dựng mối quan hệ giữa tập thể trẻ với các
thành viên, cô có thể nhận xét chung : “ Tất cả chúng ta cùng làm xong công việc”,
“Hôm nay các cháu làm việc rất đoàn kết, biết giúp đỡ lẫn nhau” ( cô giáo có thể nêu ví
dụ ). Đồng thời cô gợi ý để trẻ nhận xét về kết quả công việc, về cảm nghĩ của bản thân
sau khi hoàn thành nhiệm vụ, chú ý đến sự hợp tác của các bạn trong nhóm, lớp. Điều
này giúp củng cố ở trẻ những kinh nghiệm làm việc trong một tập thể nhỏ, hình thành kĩ
năng thể hiện những mối quan hệ tốt đẹp giữa các bạn cùng tuổi.
- Hoạt động tiếp theo : Để củng cố kĩ năng ở trẻ, cô giáo tạo môi trường thích hợp để
giới thiệu, tổ chức cho trẻ tìm hiểu qua tranh ảnh, tham quan lao động của người lớn,
của trẻ em. Tạo cho trẻ có cơ hội giúp đỡ người lớn lao động để hứng thú, củng cố hiểu
biết và kĩ năng lao động của trẻ.
5. Một số lưu ý khi hướng dẫn trẻ khuyết tật tham gia hoạt động lao động
Đối với trẻ khuyết tật, cô giáo không đặt mục đích hình thành ở trẻ những kĩ năng lao
động phức tạp, mà chỉ tạo cơ hội cho trẻ cùng tham gia, được tự trải nghiệm, nhằm hình
thành ở trẻ một số kĩ năng tự phục vụ, tính tự tin, khả năng độc lập ( ở mức độ có thể ),
một số hành vi văn hóa, lôi cuốn trẻ tham gia vào quá trình lao động càng nhiều càng
tốt. Khi phân công lao động chung, cô giáo có thể gợi ý để trẻ khuyết tật tự lựa chọn
công việc và nhóm bạn mà trẻ thích, đồng thời cô giáo phải khuyết khcíh các trẻ khác
chú ý giúp đỡ, chỉ dẫn cho trẻ khuyết tật, tuy nhiên không nên đòi hỏi nhiều ở trẻ.
IV – HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC NGÀY HỘI, NGÀY LỄ
Tổ chức ngày hội, ngày lễ là hình thức giúp trẻ tham gia vào cuộc sống xã hội tại những
thời điểm có ý nghĩa xã hội nhất để giáo dục truyền thống, đem lại niềm vui sướng vá
góp phần toàn diện cho trẻ.
1. Một số ngày hội, ngày lễ thường đực tổ chức ở trường mầm non
Tại các trường/ lớp mầm non, tùy điều kiện cụ thể của mình, có thể lựa chọn để tổ chức
các ngày lễ, ngày hội sau : Ngày hội đến trường ( ngày khai trường ), tết Trung thu, tết
Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
Nguyên đán, Ngày 8-3, Ngày 20-11, Ngày sinh nhật Bác 19-5, Ngày sinh nhật của bé,
Ngày 1-6 và lễ ra trường.
- Ngày hội đến trường : Ngày khai trường được coi là “ ngày hội đến trường” của bé.
Vì vậy, nhà trường cần tổ chức long trọng, tạo quang cảnh vui chơi, phấn khởi, làm cho
trẻ háo hức, vui sướng tham gia vào ngày lễ và nồng nhiệt chào đón các bạn mới ( trẻ 3
tuổi) vào trường.
- Tết Trung thu : Là ngày tết dành riêng cho các cháu thiếu niên, nhi đồng. Tết Trung
thu tổ chức vào ngày rằm tháng tám. Có thể giới thiệu cho trẻ về thời tiết mùa thu, về
trăng, cây cỏ, các loại hoa quả, trang phục của mọi người, .Tổ chức chương trình Trung
thu cần chú ý đến các hoạt động : bày cỗ, rước đèn, phá cỗ, hát múa dân gian,
- Ngày hội của thầy, cô giáo ( 20-11) : Giáo dục truyền thống tôn sư trọng đạo của dân
tộc Việt Nam, giới thiệu các công việc của các cô giáo, chú ý giáo dục tình cảm mến
yêu, biết ơn của trẻ đối với cô giáo. Để tổ chức ngày này, cần chuẩn bị từ trước, trong
các giờ học nghệ thuật, các buổi hoạt động ngoài trời, tổ chức cho trẻ làm những vật
phẩm tặng cô, học hát các bài hát, bài thơ, vẽ tranh, kể chuyện về cô giáo
( về bố mẹ nếu là giáo viên ).
- Tết Nguyên đán là tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam. Cần tổ chức cho trẻ đón xuân,
đón tết năm mới với tâm trạng vui mừng. Giới thiệu cho trẻ những phong tục, tập quán
tốt đẹp trong ngày tết : chúc tết bố mẹ, người thân, thầy cô giáo ., mọi người mặc quần
áo đẹp, tổ chức sum họp, mừng thọ người cao tuổi, tổ chức các trò chơi dân gian : thời
tiết của mùa xuân cây cối đâm chồi nảy lộc, không khí trong lành, vui vẻ; mỗi dân tộc
có những tập quán, phong tục đón tết khác nhau ..
Cô giáo nên tổ chức tết Nguyên đán vào ngày cuối cùng trẻ ở trường, trước khi nghỉ tết,
tập trung vào chủ đề mùa xuân, giáo dục trẻ tình cảm gắn bó gia đình, tình yêu thiên,
tình cảm giữa các dân tộc, .
- Ngày Phụ nữ quốc tế (8-3) : Tạo ra được quang cảnh chào mừng, phấn khởi và các
hoạt động thiết thực để trẻ nhận biết ngày 8-3 là ngày vui của các bà, các mẹ, các cô
giáo. Thông qua việc tổ chức ngày lễ, giáo dục trẻ lòng kính trọng, biết ơn và tình cảm
của trẻ với bà, mẹ , cô giáo và tôn trọng các bạn gái.
- Kỉ niệm ngày sinh hật Bác (19-5): Tổ chức ngày lễ kỉ niệm với hình thức sinh động,
những tiết mục văn nghệ, nghệ thuật có nội dung thiết thực : Giới thiệu về quê hương
của Bác, về thủ đô Hà Nội, nơi Bác đã sống và làm việc, về tình cảm của Bác đối với
các cháu thiếu niên nhi đồng.
- Ngày 1-6, ngày hội của thiếu nhi và lễ ra trường của các cháu mẫu giáo lớn : Tổ chức
ngày 1-6 với nội dung giáo dục tình đoàn kết với các bạn thiếu nhi quốc tế. Nhân dịp
này, có thể tổ chức ngày ra trường của các cháu mẫu giáo lớn. Cần tổ chức nhẹ nhàng,
ngắn gọn tạo cho trẻ một tâm trạng thoải mái, thể hiện tình cảm yêu mến, lưu luyến tiễn
trẻ 5 tuổi lên lớp một, để lại cho trẻ những ấn tượng tốt đẹp về trường, về lớp học của
mình.
- Ngày sinh nhật của trẻ trong lớp : Phối hợp với gia đình trẻ tổ chức vui vẻ , tùy điều
kiện thực tế, bằng những lời chúc tốt đẹp của cô giáo, bạn bè, những món quà đơn giản
( có thể các trẻ tự làm), hoa quả, kẹo bánh,. tạo cho trẻ cảm nhận được niềm vui, sự
trưởng thành, lớn lên của mình trong ngày sinh nhật và bước đầu hình thành tinh thần
trách nhiệm ở trẻ, giáo dục trẻ quan tâm đến bạn bè.
- Những ngày hội, ngày lễ khác ( nếu có điều kiện )
+ Ngày 22-12, ngày hội quốc phòng toàn dân.
+ Tết Dương lịch.
Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai

Tài liệu liên quan

Tài liệu mới nhất